Ο ΠΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Ο ΠΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Ερμηνευτικά Υπομνήματα Ορθοδόξου Υμνογραφίας Α’

Η δυσκολία που διαπιστώνεται στο σύγχρονο άνθρωπο να κατανοήσει το περιεχόμενο των όσων ψάλλονται στους ιερούς -και όχι μόνο- ναούς, αλλά και η αδυναμία των ιερουργούντων και διακονούντων τα Ιερά Μυστήρια αφ’ ενός να υποψιαστούν τα λεκτικά δάνεια, τη δημιουργική σχέση και εξάρτηση μεταξύ της θύραθεν και της εκκλησιαστικής ορολογίας και Γραμματείας και αφ’ ετέρου να κατανοήσουν τη σημασία των όσων σημειώνονται στα τροπάρια, οδήγησαν στη δημιουργία μιας σειράς με τον τίτλο: «Ερμηνευτικά Υπομνήματα Ορθοδόξου Υμνογραφίας», της οποίας το ανά χείρας πόνημα αποτελεί τον πρώτο τόμο. Αυτό σημαίνει ότι θα καταχωρούνται σε αυτήν προσεγγίσεις ερμηνευτικού χαρακτήρα επιλεγμένων ύμνων, καθώς επίσης και άλλα κείμενα που θα κινούνται προς την κατεύθυνση αυτή ή θα συμβάλλουν στην περαιτέρω κατανόηση του περιεχομένου τους. Ο παρών πρώτος τόμος προσεγγίζει ένα προσφιλές -πλην ελάχιστα γνωστό, σε όλο το εύρος του- θέμα, αυτό της χρήσης και της σημασίας του όρου «πόκος» στην Υμνογραφία της Ελληνορθόδοξου Εκκλησίας. Στο πλαίσιο του παρόντος πονήματος διερευνούμε την ετυμολογία του όρου «πόκος», τις διαπλαστικές πηγές του, τη χρήση του σε τροπάρια των Λειτουργικών βιβλίων της Εκκλησίας μας. Προσεγγίζουμε, επίσης ερμηνευτικά, ύμνους στους οποίους καταχωρίζεται ο συγκεκριμένος όρος.

(Από την παρουσίαση του εκδότη)

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ο ΠΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Ερμηνευτικά Υπομνήματα Ορθοδόξου Υμνογραφίας Α’

 

ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 

ΜΕΡΟΣ Α’

Ο «ΠΟΚΟΣ» ΣΤΗ ΘΥΡΑΘΕΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

1.- ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥ «ΠΟΚΟΣ» ΣΤΗ ΘΥΡΑΘΕΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

2.- Ο «ΠΟΚΟΣ» ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Α’. Ο πόκος στην Αγία Γραφή

Β’. Ο πόκος στους Πατέρες και Εκκλησιαστικούς Συγγραφείς

 

ΜΕΡΟΣ Β’

Ο «ΠΟΚΟΣ» ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

1.- ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ

2.- ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΙ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥ

α. Ανδρέας ο Κρήτης

β. Γεώργιος ο Ανατολικός

γ. Γεώργιος ο Σικελιώτης

δ. Θεόδωρος Λάσκαρης

ε. Θεόδωρος Στουδίτης

στ. Θεοφάνης Γραπτός

ζ. Ιωάννης Δαμασκηνός

η. Ιωσήφ ο Υμνογράφος

θ. Κοσμάς ο Μελωδός

ι. Μάρκος Εφέσου Ευγενικός

ια. Μητροφάνης Σμύρνης

ιβ. Ρωμανός ο Μελωδός

ιγ. Φώτιος Κων/πόλεως

ιδ. Θέκλα μοναχή

3.- Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟΝ «ΠΟΚΟ» ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. ΔΙΑΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ-ΚΥΡΙΑ ΡΗΤΟΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ

4.- Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΡΩΝ «ΠΟΚΟΣ» ΚΑΙ «ΥΕΤΟΣ» ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ

5.- ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΚΛΕΚΤΩΝ ΥΜΝΩΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ «ΠΟΚΟΥ»

Α. Θεοτοκίον Καθίσματος Όρθρου Κυριακής. Ήχος πλ. β’

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
2. Κείμενο
3. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
4. Λεξιλόγιο
5. Γλωσσικές, Υφολογικές παρατηρήσεις
6. Διαπλαστικές πηγές
7. Ερμηνευτικό υπόμνημα

Β. Αυτόμελον Κάθισμα Όρθρου Κυριακής. Ήχος δ’

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
2. Κείμενο
3. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
4. Λεξιλόγιο – Γλωσσικές παρατηρήσεις
5. Υφολογικές παρατηρήσεις
6. Διαπλαστικές πηγές
7. Ερμηνευτικό υπόμνημα

Γ. Τροπάριο β’, ωδής στ’ Κανόνα, του Ακάθιστου Ύμνου

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
2. Κείμενο
3. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
4. Λεξιλόγιο – Γλωσσικές παρατηρήσεις
5. Υφολογικές παρατηρήσεις
6. Διαπλαστικές πηγές
7. Ερμηνευτικό υπόμνημα

Δ. Τροπάριο Μεγάλου Κανόνα

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
2. Κείμενο
3. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
4. Λεξιλόγιο, Γλωσσικές παρατηρήσεις
5. Υφολογικές παρατηρήσεις
6. Διαπλαστικές πηγές
7. Ερμηνευτικό υπόμνημα

Ε. Τροπάριο γ’ ωδής δ’ Ασματικού Κανόνα Χριστουγέννων

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
2. Κείμενο
3. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
4. Λεξιλόγιο, Γλωσσικές παρατηρήσεις
5. Υφολογικές παρατηρήσεις
6. Διαπλαστικές πηγές
7. Ερμηνευτικό υπόμνημα

ΣΤ. Θεοτοκίον ωδής α΄, Κανόνα Σαββάτου Τυρινής. Ήχος πλ. δ’

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
2. Κείμενο
3. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
4. Λεξιλόγιο, Γλωσσικές παρατηρήσεις
5. Υφολογικές παρατηρήσεις
6. Διαπλαστικές πηγές
7. Ερμηνευτικό υπόμνημα

Ζ και Η. Θεοτοκάριον Θέκλα Μοναχή

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Ζ. Τροπάριο α΄, ωδής ζ΄. Κανών εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Ήχος β΄

1. Κείμενο
2. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
3. Λεξιλόγιο, Γλωσσικές παρατηρήσεις
4. Υφολογικές παρατηρήσεις
5. Διαπλαστικές πηγές
6. Ερμηνευτικό υπόμνημα

Η. Τροπάριο γ΄, ωδής ζ΄. Κανών εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Ήχος β΄

1. Κείμενο
2. Μετάφραση – Ελεύθερη απόδοση
3. Λεξιλόγιο, Γλωσσικές παρατηρήσεις
4. Υφολογικές παρατηρήσεις
5. Διαπλαστικές πηγές
6. Ερμηνευτικό υπόμνημα

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.- ΠΗΓΕΣ

2.- ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

α. Ελληνόγλωσσα

β. Ξενόγλωσσα

 

1.- CONCLUSIONS (English)

2.- CONCLUSIONS (French)

3.- CONCLUSIONI (Italian)

 

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

1.- ΑΡΧΕΣ (ΙΝΙΤΙΑ) ΤΩΝ ΥΜΝΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ «ΠΟΚΟ»

2.- Ο «ΠΟΚΟΣ» ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ