ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Ρόλοι – Συμπεριφορές – Αισθήματα

Πολιτισμός και κοινωνία είναι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος: οι δομές της κοινωνίας υλοποιούνται σε συμπεριφορές και αισθήματα, σε ενδυμασίες και τελετουργίες, ενώ αντίθετα οι «παραστάσεις» του πολιτισμού παρουσιάζουν με απτό και βιωματικό τρόπο τους θεσμούς και τις ιεραρχίες της κοινωνίας, ακόμα και τους άγραφους νόμους του εθιμικού δικαίου. Στον κοινωνικό ρόλο τέμνονται και οι δύο οπτικές: κάθε άτομο ( ή ομάδα ) ενσαρκώνει και παριστάνει όσο καλύτερα μπορεί τον άγραφο ρόλο του και κρίνεται για την «παράστασή» του, αλλά ταυτόχρονα είναι και θεατής και κριτής των «παραστάσεων» των άλλων, δηλαδή θεματοφύλακας του νόμου της συμπεριφοράς και εφαρμοστής στην πράξη, στον εαυτό του και στους άλλους.

Μια τέτοια προσέγγιση επιτρέπει, πέρα από τις δομολειτουργικές αναλύσεις της κοινωνίας σε αφηρημένο επίπεδο, και την ανάλυση του πολιτισμού in vivo: τι αισθήματα και τι διλήμματα προκαλούν οι νόρμες και οι θεσμοί, οι υποχρεωτικές ιδανικές συμπεριφορές και συνεχής κοινωνικός έλεγχος, με ποια μέσα διαδίδονται οι αξίες αυτές, πως υλοποιούνται ή καταστρατηγούνται, τι ψυχολογικές επιπτώσεις έχουν στο άτομο και την οικογένεια κτλ. Δρώμενα, παροιμίες, λαϊκές δοξασίες και προφορικές αυτοβιογραφίες είναι κομβικά σημεία αποκρυπτογράφησης και συμπυκνωμένης εκδήλωσης των αντιλήψεων αυτών που διέπουν όλη την κοινωνία. Η ανάλυσής τους δίνει από μία άποψη μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα απ΄ό,τι η συμμετοχική παρατήρηση της επιτόπιας έρευνας, γιατί στις πολιτισμικές αυτές εκφάνσεις έχει συσσωρευτεί ο χρόνος της παράδοσης και η συλλογικότητα πολλών γενεών.

Στον τόμο αυτό συγκατοικούν δέκα μελετήματα του καθηγητή Βάλτερ Πούχνερ που διαφωτίζουν περιμετρικά τον κοινωνιολογικό αυτό προβληματισμό.

(Από την παρουσίαση του εκδότη)

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Ρόλοι – Συμπεριφορές – Αισθήματα

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

1.- ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΘΙΜΑ. Από το κορίτσι στη γερόντισσα στα δρώμενα του εορτολογίου της Βαλκανικής

2.- Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΑΜΜΗΣ ΚΑΙ Ο ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ. Προς την ανατροπή των κοινωνικών ρόλων

3.- ΜΥΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΙΚΟΥΣ ΑΓΕΡΜΟΥΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ

4.- ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΫΠΑΡΞΗΣ. Τα παιδικά κάλαντα

5.- Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥ ΚΟΡΜΙΟΥ ΚΑΙ Η ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΔΥΣΠΛΑΣΙΑ. Αποκλίνουσα εμφάνιση και δαιμονολογία

6.- Ο ΓΕΡΟΣ ΚΑΙ Η ΓΡΙΑ ΣΤΟΝ ΛΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Από το σεβασμό στο χλευασμό

7.- ΤΑ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΩΣ ΠΗΓΗ ΜΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

8.- ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΤΡΑΠΕΛΟΥ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΑΪΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

9.- Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Χειρονομίες, επικοινωνίες, υβριστικά σχήματα

10.- VITA EXEMPLATIVA: ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ. Το παράδειγμα των Απομνημονευμάτων του Μακρυγιάννη

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ