Η ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΜΕΝΑ – Ο ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Η ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΜΕΝΑ – Ο ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Προϋποθέσεις, πτυχές και προοπτική της περιγραφής του ποιμένα

Με τον «Ποιμαντικό Κανόνα», όπως o ίδιος ο Γρηγόριος ο Διάλογος αναφέρει, «ζωγράφισε» την προσωπογραφία «ωραίου ανθρώπου». Πρόκειται δηλαδή για τη σκιαγράφηση του καλού ποιμένα, ο οποίος ξεχωρίζει για την ταπεινοφροσύνη, την αγάπη και κυρίως τη διάκριση που έχει αποκτήσει ως άλλος αββάς.

Τα ευδιάκριτα ασκητικά χαρακτηριστικά της απεικονιζόμενης μορφής συνιστούν την πιο αντιπροσωπευτική ιδιαιτερότητα του «Ποιμαντικού Κανόνα», υπενθυμίζοντας την πολύ βαθιά επιρροή των ασκητικών έργων του Ιωάννη Κασσιανού στη σκέψη του Γρηγορίου.

Ο Γρηγόριος ο Μέγας ή Διάλογος είναι μεγάλη μορφή της λατινόφωνης χριστιανοσύνης. Δυναμικός πάπας Ρώμης, στις ιεραποστολικές προσπάθειες του οποίου οφείλεται ο εκχριστιανισμός της Αγγλίας. Συγγραφέας των φημισμένων Διαλόγων. Ο Γρηγόριος άσκησε ισχυρή επίδραση στην κατοπινή ανέλιξη της λατινικής θεολογίας. Την εποχή που χειροτονείται επίσκοπος Ρώμης, φθινόπωρο του 590, συγγράφει τον Ποιμαντικό Κανόνα.  Βιβλίο που αμέσως έγινε ανάρπαστο στη χριστιανική Δύση.

«Νά, καλέ μου φίλε, ποὺ ἀναγκασμένος ἀπὸ τῆς ἐπιτίμησής σου τὸν ἔλεγχο, πασχίζοντας νὰ δείξω ποιὸς πρέπει νὰ εἶναι ὁ ποιμένας, ζωγράφισα τὴν εἰκόνα ἀνθρώπου ὡραίου, ἂν καὶ εἶμαι κάκιστος ζωγράφος, ἐγὼ ποὺ ὡς πλοηγὸς ὀφείλω νὰ ὁδηγήσω ἄλλους στὴν ἀκρογιαλιὰ τῆς τελειότητας, ἐνῶ ἀκόμη βρίσκομαι καὶ παλεύω στῶν ἁμαρτιῶν μου τὰ κύματα». Μὲ αὐτὰ τὰ λόγια ἀπευθύνεται ὁ Γρηγόριος Διάλογος στὸν φίλο του Ἰωάννη Ραβέννας, συμπυκνώνοντας τὸ νόημα τοῦ «Ποιμαντικοῦ Κανόνα» ὡς θεολογικῆς ἀποτύπωσης καὶ περιγραφῆς τοῦ ἄριστου ποιμένα ποὺ μέσα ἀπὸ τὶς ἀρετές του ἀντικατοπτρίζει τὸ ἀρχέτυπό του, τὸν μοναδικὸ Καλὸ Ποιμένα.

Ο Γιώργος Σταυρόπουλος είναι λέκτορας στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου διδάσκει «Λατινική Εκκλησιαστική Γραμματεία και Θεολογία». Λατινικά έμαθε στο Augustinianum της Ρώμης. Η εισήγηση του Λέκτορα του Τμήματος Θεολογίας του ΕΚΠΑ στο Γ’ Διεθνές Αγιολογικό Συνέδριο με θέμα: «Οἱ ἀποστολικοί πατέρες καί ἡ ἐποχή τους» που έγινε στη Σμύρνη.

(Από την παρουσίαση του εκδότη)

 

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος συνέγραψε στην αρχή της ποιμαντορίας του, στα τέλη του έκτου αιώνα, τον «Ποιμαντικό Κανόνα» (Regula Pastoralis). Το έργο αυτό συνιστά πρακτικό οδηγό για τους ποιμένες της Εκκλησίας, επισκόπους κυρίως αλλά και πρεσβυτέρους. Κωδικοποιεί τρόπον τινα τους ενδεδειγμένους τρόπους δράσης και συμπεριφοράς που περιέχει η τέχνη του ποιμαίνειν. Περιγράφει δηλαδή το πώς ο ποιμένας της Εκκλησίας οφείλει να ανταπεξέρχεται στις πολλαπλές και σύνθετες προκλήσεις και απαιτήσεις της εκ μέρους του καθοδήγησης του ποιμνίου στην ατραπό εκείνη που τελικά οδηγεί τόσο τους ποιμενομένους όσο και τον ίδιο τον ποιμένα στην νοσταλγημένη «ουράνια πατρίδα μας», στον παράδεισο ως εσχατολογική κοινωνία και σχέση των ανθρώπων με τον Θεό. […]

(Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου)

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΜΕΝΑ – Ο ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

 

Πρόλογος

Εισαγωγή

ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΑ»

Ο ποιμένας στον Αυγουστίνο

Η ποιμαντική τέχνη στον Γρηγόριο τον Θεολόγο

Ο ιερέας στον Ιωάννη τον Χρυσόστομο

Ο αββάς στον Ιωάννη Κασσιανό

ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΑ»

Η εσωτερικότητα στη διδασκαλία του Γρηγορίου Διαλόγου

Η ουράνια πατρίδα

Το εσχατολογικό βίωμα στη σκέψη του Γρηγορίου Διαλόγου

Ο ποιμένας ως κήρυκας στη σκέψη του Γρηγορίου Διαλόγου

Η Αγία Γραφή και η ερμηνεία της κατά τον Γρηγόριο Διάλογο

Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΟΙΜΕΝΑ ΣΤΟΝ «ΚΑΝΟΝΑ» ΚΑΙΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΗΣ

Η σκιαγράφηση του ποιμένα μέχρι το τέταρτο μέρος του «Κανόνα»

Το τέταρτο μέρος και το ερώτημα του τι είναι ο «Ποιμαντικός Κανόνας»

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ