ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Από την μεταθρησκευτική ανθρωπολογία στην ηθική των θρησκειών

Αφιερωματικός Τόμος στον Καθηγητή και Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Ε. Κ. Π. Α. ΑΠΟΣΤΟΛΟ Β. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

Η Κοινωνιολογία της θρησκείας αποτελεί την κύρια ενασχόληση στη σκέψη του Καθηγητή Απόστολου Νικολαΐδη, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο αναφοράς και ταυτόχρονα ερμηνείας, όχι μόνο της ίδιας της θρησκείας, αλλά και της κοινωνικής πραγματικότητας που τον περιβάλλει. Ασχολείται με όλα εκείνα τα ζητήματα που απασχόλησαν τους σημαντικότερους θεωρητικούς της Κοινωνιολογίας, όπως είναι οι μορφές εξουσίας, η πολιτική και οικονομική συμπεριφορά, η λειτουργία των θεσμών, αλλά και οι μορφές αναπαραγωγής των ιδεολογιών, όπως η άσκηση του κοινωνικού ελέγχου και η κριτική των θρησκευτικών θεσμών. Δεν περιγράφει μόνο τα ζητήματα αυτά, αλλά τα αναλύει, ενώ ταυτόχρονα προτείνει ενδεχόμενες λύσεις των κοινωνικών προβλημάτων που αναδεικνύει. Στο πλούσιο συγγραφικό έργο του Καθηγητή Νικολαΐδη μπορεί κάποιος να διακρίνει έναν κοινωνικό στοχαστή, ο οποίος επιχειρεί να αναμοχλεύσει μέσα από την κοινωνιολογία την ίδια τη θεολογική σκέψη. Να την αφυπνίσει και να τη στρέψει μέσα στον κοινωνικό της περιβάλλον, για να αποκτήσει ξανά ένα ενδοκοσμικό ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Άλλωστε το ξεκίνημά του από τον μεγάλο διανοούμενο Ernst Bloch, φαίνεται να διαμορφώνει το πλαίσιο της σκέψης του για μια «νέα ανθρωπολογία της θρησκείας». Η διαπίστωσή του ότι «άνθρωπος και Θεός βρίσκονται καθοδόν» σημαίνει ότι η δράση και των δύο δεν εκτυλίσσεται σε κάποιον εξωκοσμικό χώρο, αλλά εντός της ίδιας ιστορικής πραγματικότητας. Η παρότρυνση για δράση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον Καθηγητή Νικολαΐδη. Με όλα τα ζητήματα που καταπιάνεται επιχειρεί μια διευρυμένη κινητοποίηση των ανθρώπων για δράση, η οποία έχει βαθύτατα πολιτικά χαρακτηριστικά όχι μόνο για τον πολίτη, αλλά και για τον θρησκευόμενο. Μόνο έτσι ο άνθρωπος καταφέρνει τελικά να γνωρίσει τον εαυτό του και να είναι χρήσιμος για τους άλλους. Ακόμη και ο διάλογος αποτελεί μια βασική προϋπόθεση για κινητοποίηση των συμμετεχόντων σ’ αυτόν και φυσικά μια ευκαιρία για δράση, η οποία δεν είναι μόνο θρησκευτική, αλλά επεκτείνεται σε όλες τις μορφές του κοινωνικού βίου. Άλλωστε στη σκέψη του Καθηγητή Νικολαΐδη, η πρόσκληση για θρησκευτική δράση προϋποθέτει πολιτική ευθύνη με σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές και αξίες, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στην ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια. (Πολύκαρπος Καραμούζης)

(Από την παρουσίαση του εκδότη)

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Από την μεταθρησκευτική ανθρωπολογία στην ηθική των θρησκειών

Αφιερωματικός Τόμος στον Καθηγητή και Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Ε. Κ. Π. Α. ΑΠΟΣΤΟΛΟ Β. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ

ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ Α.Θ.Π. ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ-ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ, Τιμή στους ευεργέτες και τους δωρητές

ΕΙΡΗΝΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑΚΗ-ΓΛΑΡΟΥ, Προσωπογραφία του Καθηγητή Απόστολου Β. Νικολαΐδη

ΜΑΡΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ, Ιατρικές διαστάσεις της Ορθόδοξης Χριστιανικής Ανθρωπολογίας

ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ, Η Κοινωνιολογία της Θρησκείας και της πολιτικής συμπεριφοράς στο έργο του Καθηγητή Απόστολου Νικολαΐδη

ΜΙΧΑΗΛ ΣΠΟΥΡΔΑΛΑΚΗΣ, Σημείωση για την συγκρότηση και το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στον Χέγκελ

ΝΙΚΗ ΠΑΠΑΓΕΡΩΡΓΙΟΥ, Θρησκεία και Πολιτική στον καιρό της οικονομικής κρίσης

π. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ, Χριστιανισμός, Αναρχισμός και Κράτος: ο Βελούδινος Ολοκληρωτισμός

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ε. ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ, Ο κοινωνιολόγος Αβροτέλης Ελευθερόπουλος (1869-1963) κρινόμενος. Θεσσαλονίκη 1929-1937

ΣΤΕΛΙΟΣ Λ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ, «Νέα Θρησκευτικά Κινήματα». Προβλήματα του όρου

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Α. ΤΣΙΓΚΟΣ, Ο περιχωρητικός τρόπος της Ορθοδόξου θεολογίας του εικοστού πρώτου αιώνα

ΓΕΡΩΝ ΕΦΡΑΙΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΟΣ, Ψηφιακά Μέσα και Ορθόδοξη Μαρτυρία

ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΔΕΣΠΟΤΗΣ, Το «Φως ιλαρόν» στην Χώρα της Πρωινής Γαλήνης. Η Μαρτυρία του Ευαγγελίου στην Άπω Ανατολή υπό το φως της ανά-Γνωσης του «Πορευθέντες Μαθητεύσατε»

ΙΩΑΝΝΑ ΣΤΟΥΦΗ-ΠΟΥΛΗΜΕΝΟΥ, Η επίδραση του Ησυχασμού στην παλαιολόγεια εικονογραφία της Ανάστασης (Εις Άδου Καθόδου) του Χριστού

Επίσκοπος Αβύδου ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΑΤΕΡΕΛΟΣ, Η σωτηρία των ετεροδόξων και αλλοθρήσκων στα νεώτερα κείμενα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΞΙΩΝΗΣ, Ερμηνευτικές προϋποθέσεις και συνέπειες της δυτικής θεολογίας

Metropolite GEORGIOS CHRYSOSTOMOU, Sacerdoce et ecclesiologie chez Ignace d’Antioche

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΛΗΚΩΣΤΑΝΤΗΣ, Η κανονιστική αυθεντία των συνοδικών αποφάσεων κατά τον Ιερό Φώτιο

Αρχ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΘΩΜΑΣ, Η Χριστιανωσύνη του Κανόνα 8 της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας (787). Ο Χριστιανός και ο Άλλος, ο οποίος διαφορετικός άλλος (Γαλ. 3, 28). (Το οντολογικό περιεχόμενο του Κανόνα 8/Ζ’)

ΘΩΜΑΣ ΑΝΤ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Η σημασία των όρων «Έλλην» και «Έλληνες» στην Καινή Διαθήκη

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ I. ΜΠΕΛΕΖΟΣ, Η «εξουσία» και η «μαθητεία» των Αποστόλων. (Ερμηνευτικο-ομιλητική προσέγγιση των αναγνωσμάτων της εορτής της Συνάξεως των Δώδεκα Αποστόλων)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ε.ΤΖΙΡΑΚΗΣ, Αδρομερής αναφορά στο αρχαιοελληνικό γνωμικό Γνώθι σαυτόν υπό το φως της μελέτης του Αγίου Νεκταρίου: Το γνώθι σαυτόν

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΓΑΪΤΑΝΗΣ, Τα πρότυπα της Ηθικής της Επικοινωνίας που προβάλλονται από τον σύγχρονο κινηματογράφο και την Τηλεόραση

ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΝΤΣΟΣ, Ζημιώνεται ή ωφελείται ο ζων δότης; Ένα καίριο ερώτημα για την ηθική θεώρηση της μεταμόσχευσης οργάνου

Πρωτ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ I. ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ, Πνευματική και κοινωνική προσέγγιση του ασθενούς

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΝΑΡΑΚΗΣ, Μοντέλα παροχής ανακουφιστικής φροντίδας στον Βίο του οσίου Λουκά του Στυλίτη (10ος αι.) και οι μετα-αφηγηματικές βιοηθικές προοπτικές τους

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Δ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ, Ο σωματικός πόνος ως οριακή συνθήκη για την Βιοηθική

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΤΑΖΑΚΟΣ, Η ευρεία επικράτεια του ωραίου ή Ο καλλιτέχνης και η επιστροφή του εγελιανού θεού στον εαυτό του

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΑΠΑΡΙΖΟΣ, Η μητέρα και ο Πατέρας ως οι πρώτοι θεοί στην ψυχή του ανθρώπου, και ο Θεός ως «νοηματικός άλλος» στην ταυτότητά του

ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ, Ο αστρονομικός προσδιορισμός των μεγάλων στιγμών του βίου του Ιησού Χριστού

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ: Η συναναστροφή μου με τον Καθηγητή Απόστολο Νικολαΐδη (Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας)

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ