ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

Η ανθρώπινη κατανόηση, όσον αφορά στο θρησκευτικό φαινόμενο, δεν είναι ενιαία. Ποικίλλει ανάλογα με τις πολιτισμικές της καταβολές, τις ιδεολογικές της αναφορές, τις συλλογικότητες που το προσλαμβάνουν και το εκφράζουν αξιακά, τις ατομικές ιδιαιτερότητες των προσώπων, τις υπαρξιακές προσωπικές ανάγκες των ατόμων. Στο τελευταίο, πιο ειδικά, το οποίο έχει να κάνει με το ατομικό, τις ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν το πολυταυτοτικό του περιεχόμενο και τις προσωπικές υπαρξιακές ανάγκες του, ορίζεται και η πρόσληψη και η αποδοχή της θρησκείας από τον νεωτερικό μοντέρνο άνθρωπο, ο οποίος ορθολογικοποιεί μεν τα δεδομένα του, απορρίπτοντας τα μαγικά θρησκευτικά περιεχόμενα του κόσμου, υπαρξικοποιεί δε, όμως, την προσωπική του σχέση με τον Θεό και την πίστη του προς αυτόν, χωρίς αυτά τα δύο να τα εμπλέκει συγκρουσιακά ή αντιφατικά. Η θρησκεία, επομένως, θέτει συνεχώς ερωτήματα προς τον άνθρωπο και ο άνθρωπος θέτει συνεχώς ερωτήματα προς τη θρησκεία. Ο άνθρωπος δηλ. θέτει συνεχώς ερωτήματα προς τον άνθρωπο, προς τον εαυτό του. Η επιστημονική έρευνα καταγράφει τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες η θρησκεία, οι θρησκείες, συναρπάζουν την ανθρώπινη πολιτισμική αρχιτεκτονική και μελετά την ανθρώπινη ροπή προς το θρησκευτικό. Και θα συνεχίσει να το πράττει, καθώς το θρησκευτικό συνεχίζει να μας εκπλήσσει.

(Από την παρουσίαση του εκδότη)

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

 

Πρόλογος Θανάση Παπαθανασίου

Η ευλογία του σπαζοκεφαλιάσματος

Ι.- Πρόλογος του συγγραφέα

ΙΙ.- Εισαγωγή

1. Το θρησκευτικό φαινόμενο συνοπτικά
2. Οι θεσμικές παρεκτροπές
3. Η νεωτερικότητα

 

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Θρησκεία και ιδεολογία

Ι.-Η ιδεολογία ως παράγοντας σύγκρουσης και ανατροπής

ΙΙ.- Ιδεολογία και εξουσία

1. Το διπλό παράδειγμα: i) Η καθοδήγηση, ii) Το κήρυγμα
2. Η εξουσία

ΙΙΙ.- Πολιτική ιδεολογία και εξουσία

ΙV.- Εθνικισμός

V.- Θρησκεία και εθνική ιδεολογία

VI.- Θρησκευτικό φαινόμενο και ιδεολογία

1. Η πορεία της σύγκρουσης με το θρησκευτικό: i) Hobbes και Rousseau, ii) Thomas Hobbes, iii) Jean Jacques Rousseau iv) Feuerbach και Conte, v) Feuerbach, vi) Ο θετικισμός του Isidore –Auguste –Marie – Francois – Xavier Comte

Συμπερασματικά

VI.- Η κομμουνιστική ιδεολογία

1. Η πολιτική και κοινωνική ουτοπία: i) Η ιδιαίτερη περίπτωση του Saint-Simon

Συμπερασματικά

VII.- Η μαρξιστική θεώρηση

1. Σημείωμα
2. Η θεολογία της απελευθέρωσης

VIII.- Η φιλελεύθερη παρέμβαση

 

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Θρησκεία και πολιτισμός

I.- Ο ρόλος της Θρησκείας στο ευρωπαϊκό πολιτικό γίγνεσθαι

1. Το τροπικό κλάσμα
2. Η θρησκευτική ενδελέχεια

II.- Ο ουμανισμός

1. Αναγεννησιακός ουμανισμός
2. Ο ουμανισμός της Μεταρρύθμισης
3. Ο επαναστατικός ουμανισμός
4. Ο φιλελεύθερος ουμανισμός

III. Η πρό(σ)κληση του μοντέρνου

1. Απόρριψη ή αποδοχή;
2. Η θεσμικότητα

IV.- Η αρχή της πολυπολιτισμικής συνύπαρξης

1. Τα όρια
2. Ο ρόλος μιας μοντέρνας θεολογίας

V.- Ο μοντέρνος πολιτισμός ως θρησκευτικό ερώτημα

VI.- Η πολιτική διάσταση

VII.- Η θρησκευτική διάσταση

VIII.- Σχέσεις θρησκείας και πολιτισμού

1. Το σύμβολο
2. Το πολιτισμικό παράδοξο της πίστης στον Θεό
3. Το πρόβλημα του ορισμού

IX.- Θρησκεία και collectirum conscientia

1. Το ατομικό παράδειγμα: i) Tο τάμα
2. Το συλλογικό παράδειγμα: το έθιμο στη Σάμο

X.- Συλλογικό ή ατομικό

XI.- Σχέσεις ιδεολογίας και πολιτισμού

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Βιβλιογραφία